Lễ Vu lan là một trong những ngày lễ trọng đại thể hiện tinh thần uống nước nhớ nguồn, làm trọn đạo hiếu của dân tộc Việt Nam ta. Vào ngày này, tất cả mọi người đều làm việc thiện để hướng về tổ tiên, cha mẹ ứng với lời Phật dạy trong kinh Tâm Địa Quán:

“Thế gian hết thảy trai gái lành

Ân cha mẹ nặng như núi lớn

Phải nên có tâm hằng hiếu kính

Biết ân báo ân là thánh đạo

Nếu người chí tâm cúng dường Phật

Và người chí tâm hiếu dưỡng

Cả hai người này phước như nhau

Ba đời thọ báo cũng vô cùng.”

le vu lan

I. Nguồn gốc của lễ Vu lan là từ đâu?

Trong Vu Lan Bồn Kinh có ghi chép rõ về sự tích của ngày lễ Vu lan, cụ thể là về vị tôn giả Mục Kiền Liên – một trong 10 đại đệ tử của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni thời ngài còn tại thế. Cha mẹ của Mục Kiền Liên đều đã sớm xa rời nhân thế, trở thành quỷ đói và bị đày xuống địa ngục từ khi vị này còn chưa đắc quả.

Thế nên sau khi thoát khỏi nghiệp sinh tử và có được những phép thần thông, Mục Kiền Liên đã dùng thiên nhãn để quan sát khắp nơi. Ngài thấy được cha mẹ mình đang ở trong hình hài của quỷ đói dưới âm ti không thể siêu thoát được, cơm đưa đến miệng bỗng chốc hóa thành tro bụi, vô cùng khổ sở.

Nghe lời Phật dạy, ngài đã dựa vào uy lực của tăng chúng mười phương để giải thoát cho bậc thân sinh khỏi kiếp quỷ đói và siêu thăng. Từ đấy, bất kỳ ai muốn báo hiếu cho cha mẹ đều sử dụng cách này để giúp cho tổ tiên được siêu thoát, song thân được hưởng thêm phúc đức và trường thọ.

II. Đại lễ Vu lan xứ thần kinh

Vu lan ở Huế là ngày lễ lớn thứ hai sau ngày Phật Đản, cho nên vào ngày 15 tháng 7 Âm lịch hàng năm, người dân Cố đô lại tổ chức rất nhiều hoạt động hướng thiện. Sau đây là những sự kiện không thể bỏ lỡ nếu đến thăm nơi này vào ngày lễ Vu lan.

1. Cúng bái tổ tiên tại tư gia

Có cơ hội được tham gia vào hoạt động cúng bái tổ tiên tại nhà của người dân Huế mới thấy hết được sự quan trọng của ngày lễ này đối với mọi người ở đây. Gia đình nào cũng có hai mâm cúng, một mâm cúng tại bàn thờ tổ tiên, mâm còn lại là cúng chúng sinh (hay còn gọi là cúng cô hồn) thường được đặt ở sân nhà hoặc ngay trên vỉa hè.

mam cung ngay le vu lan

Dù điều kiện mỗi gia đình là khác nhau nhưng các món lễ vật trên mâm cúng Vu lan luôn được lo chu toàn.Mâm cúng tổ tiên có thể là chay hoặc mặn tùy mỗi gia đình, có khi là mâm xôi chè. Mâm cúng chúng sinh có các loại lễ vật tương tự như khi cúng rằm: các loại trái cây, nổ, mè, bánh, cháo hoa,…

Lễ vật không thể thiếu trên mỗi mâm cúng là vàng mã. Cúng cho tổ tiên thì tiền vàng và đồ dùng dành cho người cõi âm như quần áo, giày dép, phương tiện đi lại, trang sức, phụ kiện,… với mong muốn cho họ có được cuộc sống tiện nghi, đủ đầy như dương gian. Còn cúng cô hồn thì có các bộ quần áo giấy nhiều màu (hồng, xanh lam,…) và tiền vàng.

2. Đi lễ chùa

Như đã thông tin ở trên, ngày lễ Vu lan bắt nguồn từ việc Mục Kiền Liên cứu cha mẹ, cho nên ngày này có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc thể hiện đạo hiếu của bậc làm con đối với đấng sinh thành. Chính vì vậy, người dân Cố đô luôn dành thời gian để đi chùa lễ Phật, cầu an, cầu siêu cho tổ tiên, cha mẹ.

nhung viec phai lam trong ngay le vu lan

Trong ngày đại lễ này của Phật giáo, các ngôi chùa từ nhỏ cho đến những ngôi chùa lớn như Thiền Lâm, Huyền Không Sơn Thượng, Từ Đàm, Thánh Duyên, Thiên Mụ… đều đón tiếp một lượng lớn khách đến lễ chùa. Hoạt động này không chỉ có ý nghĩa về mặt tâm linh mà còn giúp gắn kết tình cảm gia đình, nhân rộng tình yêu thương đến với tất cả mọi người.

3. Thực hiện nghi thức bông hồng cài áo

Thực ra nghi thức cài hoa trên áo chỉ mới xuất hiện cách đây hơn nửa thế kỷ, được khởi xướng bởi Thiền sư Thích Nhất Hạnh – người con của Huế thương, ai còn mẹ thì cài bông hoa màu đỏ, còn ai không may đã chẳng còn mẹ bên cạnh thì cài hoa màu trắng. Hoạt động này nhằm nhắc nhở những người con luôn ghi nhớ công ơn dưỡng dục của đấng sinh thành.

hoa hong cai ao

Hình ảnh bông hồng cài trên ngực áo của mỗi người dân xứ Cố đô không chỉ là biểu tượng của ngày đại lễ mà còn thể hiện được một niềm tự hào, một nét đẹp văn hóa không có sự phân biệt tôn giáo, tín ngưỡng của người Việt Nam ta. Để rồi mỗi mùa Vu lan báo hiếu lại cứ ngân nga mãi những câu hát của nhạc sĩ Phạm Thế Mỹ trong bài hát “Bông hồng cài áo”:

“Một bông Hồng cho em

Một bông Hồng cho anh

Và một bông Hồng cho những ai

Cho những ai đang còn Mẹ

Đang còn Mẹ để lòng vui sướng hơn…”

4. Tham gia khóa tu ngắn hạn mùa hè

Từng là Thủ đô của Phật giáo nên nơi đây có số lượng chùa nhiều hơn so với bất kỳ đâu trên dải đất hình chữ S. Chính vì vậy nên nếu đã đến Huế vào dịp lễ Vu lan, bất cứ ai cũng nên thử trải nghiệm khóa tu ngắn hạn mùa hè ở các ngôi chùa Cố đô.

khoa tu ngay he

Những ngôi chùa ở Huế thường tổ chức khóa tu ngắn ngày vào mùa hè – trùng với lễ Vu lan, điển hình có chùa Huyền Không Sơn Thượng, Thiền Viện Trúc Lâm, Tuệ tĩnh đường Liên Hoa,… Đến tại chùa tham gia học tập, tu dưỡng, lắng nghe thuyết pháp và đặc biệt là được hòa mình vào không khí đại lễ Vu lan của xứ thần kinh.

Mặc dù lễ Vu lan là ngày lễ chung của dân tộc nhưng ở Cố đô – vùng đất của Phật giáo, đại lễ này dường như có những nét riêng không thể lẫn với những nơi khác. Không chỉ tràn ngập màu sắc nghiêm trang của văn hóa tôn giáo, tín ngưỡng mà còn thể hiện được tinh thần của Huế mộng mơ.

III. Ngoài ra, sau đây là một số việc mà con cái nên làm vào ngày Vu lan để báo hiếu cha mẹ:

Mỗi người đều có những cách khác nhau để bày tỏ lòng biết ơn, kính trọng cũng như tình yêu thương vô bờ bến đến với các bậc sinh thành. Thế nên ngoài việc đi chùa, lễ Phật, phận con cái cũng nên dành nhiều thời gian bên cha mẹ để gắn kết tình cảm gia đình trong ngày đại lễ.

1. Cùng cha mẹ thăm mộ tổ tiên

Giống như Tết Nguyên đán, lễ Vu lan là dịp để tưởng nhớ đến ông bà, tổ tiên; thế nên dường như gia đình nào cũng tổ chức đi thăm mộ của các bậc tiên nhân. Do vậy, nếu điều kiện cho phép, hãy cùng những người thân trong nhà viếng thăm, chăm sóc cho phần mộ của tổ tông. Đến và dâng lên cha ông những việc làm tốt cũng như chưa tốt của bản thân, để từ đó tự nhắc nhở bản thân tìm cách khắc phục và cầu những điều tốt lành đến với gia đình, người thân.

cung cha me tham mo to tien

Việc làm này không chỉ thể hiện tinh thần hướng về nguồn cội, uống nước nhớ nguồn của dân tộc Việt Nam ta mà còn giúp cho tình gia đình trở nên khăng khít, gắn bó hơn. Cùng nhau lên lịch trình viếng thăm phần mộ gia đình để tất cả mọi người đều có thể ở bên nhau trong ngày đại lễ Vu lan, trò chuyện, kể cho nhau nghe về những con người của thế hệ trước trong dòng tộc. Vừa là giúp cho lớp người trẻ sau này không quên về nguồn cội, vừa là để bậc cha mẹ tưởng nhớ về những người đã sinh thành và nuôi dưỡng họ.

2. Tặng quà cho cha mẹ

Cả một đời cha mẹ tần tảo hi sinh tất cả những điều tốt đẹp nhất để có thể nuôi dưỡng nên chúng ta bây giờ, vì vậy nhân dịp lễ Vu lan báo hiếu, hãy gửi tặng những món quà ý nghĩa đến các bậc sinh thành. Nếu có thời gian, bữa cơm do bản thân tự tay nấu chắc hẳn sẽ tạo sự bất ngờ rất lớn cho cha mẹ.

tang qua nau an cung cha me

Giả như không có thời gian để chuẩn bị một mâm cơm vào ngày nay thì cũng có rất nhiều cách khác để thể hiện tình yêu thương của bản thân đến với cha mẹ. Có thể là một món quà mà các vị phu huynh đã thích từ lâu nhưng chưa có cơ hội sắm sửa hoặc là một bó hoa tươi đầy ắp tình cảm chân thành,… Dù giá trị món quà là nhỏ hay lớn, chỉ cần do bản thân tự tay chuẩn bị thì đó chình là quà tặng vô giá nhất đối với cha mẹ.

3. Gửi những lời chúc đến với bậc sinh thành

Người Á Đông nói chung và người Việt Nam ta nói riêng dường như rất ngại thể hiện tình cảm với người khác, đặc biệt là người thân của mình. Chính vì thế hãy nhân cơ hội này để nói những lời yêu thương với cha mẹ, hoặc chí ít là dành tặng họ những cái ôm ấm áp nhất. Biết đâu, họ cũng rất muốn được ôm chúng ta vào lòng nhưng tư tưởng ít thể hiện tình cảm khiến họ khó biểu đạt được tâm tư của mình. Hãy tranh thủ dịp này, nói với cha mẹ những lời chúc chân thành và cái ôm tình cảm nhất!

Tố Trinh