Là người Việt thì ai cũng biết Tết guyên Đán là lễ truyền thống có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với dòng dõi con rồng cháu tiên chúng ta từ xưa đến nay. Đó là giá trị tâm linh, cũng là giá trị của tình cảm người Việt và trải qua thời gian, Tết Nguyên Đán dần in đậm nét bản sắc văn hóa dân tộc sâu sắc, độc đáo.

Tết Nguyên Đán – hay còn gọi là Tết Cả, Tết Ta, Tết Âm lịch, Tết Cổ truyền, Tết năm mới hay chỉ đơn giản là Tết. Hai chữ “Nguyên Đán” có nguồn gốc từ chữ Hán: “nguyên” có nghĩa là sự khởi đầu hay sơ khai và “đán” là buổi sáng sớm. Tết Nguyên Đán thường được người Việt gọi với cái tên rất gần gũi, thân thương “Tết Ta”, tên này ra đời chỉ để phân biệt với “Tết Tây” (Tết Dương lịch).

1. Ý nghĩa sâu sắc ngày Tết

Giá trị tình cảm của người Việt

Tết Nguyên Đán là lễ Tết quan trong nhất trong năm vì lễ này là lễ thể hiện rõ đạo lý hướng về cội nguồn. Trong khoảng thời gian này, đặc biệt là ba ngày Tết truyền thống, mọi người đều mong muốn gác công việc chính lại trở về nhà, nơi chôn nhau cắt rốn để sum họp cùng gia đình, để thắp cho tổ tiên ông bà nén hương hay thăm ngôi nhà nơi đã từng sống qua nhiều năm. Vẻ đẹp hướng về cội nguồn mang giá trị tâm linh, thẩm mỹ, đạo đức cũng là giá trị tình cảm của người Việt với Tết Nguyên đán. Giá trị này đã trở thành nếp sống truyền thống tốt đẹp, bền vững.

net dep tet hue 2

Nét đẹp tâm linh của người Việt

Ngoài ý nghĩa trên, đối với người Việt, Tết Nguyên Đán còn có một ý nghĩa đặc biệt khác thể hiện vẻ đẹp tâm linh người Việt vô cùng nhân văn và sâu sắc. Những ngày đầu năm này được xem là một ngày tốt đẹp, là thời điểm giao hòa giữa trời và đất, giữa con người với thần linh. Do đó, vào những ngày này, người Việt có truyền thống lên chùa khấn Phật với ý nghĩ rằng những mong ước, hành động của mình sẽ được các vị thần linh nghe thấy, thấu hiểu và ban cho phước lành. Tết là đánh dấu khởi đầu cho năm mới, người Việt có quan niệm rằng năm cũ qua đi đồng thời mang đi những cái xấu, không hay trong năm cũ. Và năm mới đến mang theo những điều tốt, may mắn, tài lộc đến cho mọi nhà. Để chuẩn bị cho năm mới và đón những điều tốt đẹp, dân tộc Việt Nam đã hình thành những phong tục độc đáo và thú vị thể hiện đặc trưng của từng vùng.

2. Phong tục đón Tết thú vị ở đất Huế

Tết Nguyên Đán không phải chỉ riêng là lễ Tết của mỗi Huế nhưng Huế hay còn được gọi là Cố đô Huế, là nơi đặt chân của kinh đô xưa. Vì vậy mà Huế còn giữ nhiều cổ tục trong việc đón Tết, ăn Tết thú vị và độc đáo mà không phải vùng miền nào cũng có.

Tài năng của những tay bếp đất Cố đô

Đón năm mới là lễ quan trọng nhất đối với người Việt vì vậy từ khi còn trong năm cũ, người dân Việt Nam đã bắt tay vào chuẩn bị các công đoạn đón Tết. Sớm nhất là các bà, các chị, những tay bếp trong nhà, đây là dịp cho họ trổ tài nữ công gia chánh. Từ một tháng trước Tết hoặc có thể là hơn, những tay bếp trong nhà sẽ bắt đầu sắm các nguyên liệu chế biến những món ngon cần phải trải qua quá trình ủ, lên men một thời gian. Qua miệng các chị thì những món mời khách vào ngày Tết phải được chuẩn bị từ sớm vì có nhiều món cần phải thực hiện nhiều bước cần phải thực hiện trong một khoảng hời gian mới hoàn thành. Hay đến gần Tết mới bắt tay chuẩn bị các món đãi khách này thì còn nhiều việc khác cũng cần phải chuẩn bị thì sẽ không kịp. Cứ như vậy mà trong nhiều gia đình Huế, không khí Tết đã có từ rất sớm.

mon an cung ngay tet

Người đã khuất cũng cần có nhà sạch đẹp

Trước Tết, người Huế có truyền thống đi thăm mộ phần ông bà tổ tiên. Sau khi quét dọn bàn thờ, thay cát mới cho bát nhang và đánh bóng những bộ tam sự, ngũ sự trên bàn thờ tổ tiên, thì tiếp đến là quét dọn phần mộ. Họ đến đó, dọn vệ sinh, chăm sóc những bụi cây mà họ trồng trên đó với mong muốn người thân đã mất cũng có một nơi ở sach sẽ đón năm mới. Sau khi đã dọn vệ sinh sạch sẽ, họ sẽ thắp cho ông bà nén nhan để mời người quá cố về ăn Tết cùng với gia đình. Với những người vẫn còn giữ liên hệ với quê thì đây chính là dịp họ trở về thăm quê, tặng nhau gói mứt, cặp bánh chưng, cùng ôn lại chuyên cũ.

tien ong tao ngay tet

Tiễn ông Táo – Tập tục khác với mọi vùng

Lễ cúng ông Công, ông Táo không còn xa lạ gì với tập tục người Việt Nam. Nhưng đối với một số vùng coi trọng lễ cũng này thì ở Huế lễ cúng ông Công, ông Táo được tổ chức có phần đơn giản. Ở đây, người Huế gọi đây là lễ tiễn ông Táo. Vào ngày 23 tháng Chạp, nhiều gia đình tại Huế thức dậy sớm quét dọn bàn thờ và tiễn ông Táo cũ bằng đất nung thờ trên trang bếp ra chân tường ngôi miếu hay gốc cổ thụ nơi đầu xóm để thay bằng ông Táo mới. Và sau ngày này, cái không khí rộn ràng của Tết cũng dễ dàng nhận thấy khi bước chân ra nhà. Mỗi nơi trong xóm, ngõ hẻm đều có thể đễ dàng thấy các chậu mai, cúc,… hay các bản nhạc xuân rộn ràng bên tai.

cung ngay tet

Sự cầu kỳ mà thiêng liêng trong ngày cuối năm

Cúng Tất Niên hay còn được gọi là lễ Tất Niên, lễ được tổ chức ngày cuối cùng của năm nhằm ghi nhận việc kết thúc một năm và chuẩn bị bước sang năm mới. Đây là ngày các thành viên trong gia đình dù là con cháu nội ngoại, dù xa hay gần  thì vào ngày này cũng tranh thủ thời gian sum họp lại với nhau để ăn cơm buổi tất niên. Cũng vào ngày này, người dân ở Huế còn phải tổ chức cúng rước ông bà về ăn Tết, cúng giao thừa. Do các phong tục được truyền giữ từ thời nhà Nguyễn nên sự cũng kiếng trong ngày Tết ở Huế thật sự cầu kỳ, độc đáo nhưng lại không kém phần thiêng liêng.

Đạp đất – May mắn hay xui xẻo cả năm

Một phong tục không thể thiếu với mọi người dân Việt trong lễ Tết chính là đạp đất hay ở một số nơi còn gọi là xông đất. Với tư tưởng ngừơi đầu tiên bước chân vào nhà cũng chính là người đạp đất sẽ mang theo may mắn hay xui xẻo của chính bản thân họ đến gia đình trong năm mới. Vì vậy nhiều gia đình ở Huế đã tìm trước trong năm cũ những người có học vấn, công danh, hay số mạng hạp với gia đình làm người đạp đất gia đình họ với hy vọng những may măn, tài lộc sẽ đên với họ suốt cả năm mới đó.

Sinh hoạt bận rộn của người Huế trong 3 ngày Tết

Sáng sớm Mồng 1, nghi lễ đầu tiên là lễ Nguyên Đán, vào lễ này, người Huế thường cúng các món chay trên bàn thờ tổ tiên ông bà, lễ vật là trà nước, mứt bánh,… Và cũng vào sáng ngày này, người Huế có truyền thống đi chùa lễ Phật, xin câu chữ, xin an lành, may mắn trong năm mới. Việc thăm viếng mộ, hay người thân, bạn bè, thầy cô,… thường là việc của ngày Mồng 2, Mồng 3. Trong ba ngày này, một ngày phải cúng ba lần trên bàn thờ tổ tiên. Đến ngày Mồng 3 Tết, phải làm mâm cơm cúng đưa ông bà về lại trời.

Sau ba ngày Tết, người Huế còn có nhiều lễ cúng kiếng khác như: lễ hạ nêu, lễ cúng đầu năm, lễ dâng sao, lễ cúng rằm Nguyên tiêu…

Huế đã từng có hơn 200 năm là Thủ phủ của Đàng Trong thời Chúa Nguyễn và hơn 150 năm là kinh đô của hai triều đại nhà Nguyễn. Chính cái hoàn cảnh lịch sử đặc biệt ấy mà Huế là nơi hội tụ những tinh hoa, nơi tiếp nhận di sản văn hóa của tổ tiên. Điều này thể hiện rõ phần nào trong phong tục đón năm mới của người Huế